ΚΑΙΡΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ (3)

Συνεχίζουμε σήμερα τη 15ήμερη στήλη μας «Καιρός και Ιστορία» με την οποία αναδεικνύουμε τον ρόλο που έπαιξαν οι μετεωρολογικές συνθήκες σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα αλλάζοντας τη φορά των πραγμάτων. Στις προηγούμενες αναρτήσεις μας ασχοληθήκαμε με τον ρωσικό χειμώνα (εκστρατεία του Ναπολέοντα) και την τρικυμία (απόβαση της Νορμανδίας). Τώρα, θα ασχοληθούμε με δύο άλλα μετεωρολογικά φαινόμενα, την άπνοια και την ομίχλη και τον καθοριστικό ρόλο που έπαιξαν στην Αμερικανική Επανάσταση.

Στα μέσα του 18ου αιώνα, η Μεγάλη Βρετανία είχε αναδειχθεί πλέον σε μεγάλη δύναμη και σε κυρίαρχη των θαλασσών. Έχοντας κρατήσει μια έξυπνη τακτική συγκρατημένης παρέμβασης στα ζητήματα της ηπειρωτικής Ευρώπης αποφεύγοντας την ανάμειξη σε φθοροποιούς πολέμους παρά μόνο όταν ήταν απόλυτη ανάγκη, έδωσε έμφαση στη ναυτική της επέκταση και στη δημιουργία αποικιών που αποτελούσαν μια πολύτιμη πηγή εσόδων (σε χρήμα και σε εμπορεύματα) για τη χώρα. Εάν η Ινδία ήταν στον 19ο και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, το «διαμάντι» της αγγλικής αυτοκρατορίας, οι αμερικανικές αποικίες ήταν το αντίστοιχο διαμάντι στον 18ο αιώνα.

Ήδη όμως από το μέσον του 18ου αιώνα έγιναν σαφείς οι τριγμοί στις σχέσεις των αμερικανικών αποικιών με τη βρετανική μητρόπολη. Η επιμονή της κυβέρνησης να ρυθμίζει από το κέντρο τα θέματα των αποικιών, η αποκοπή της από την πραγματικότητα και τις ανάγκες των αποίκων, ο διορισμός κυβερνητών με μέτριες –στην καλύτερη περίπτωση- ικανότητες και έφεση στο προσωπικό κέρδος, αλλά και η αυταρχική προσωπικότητα του Άγγλου βασιλιά Γεωργίου Γ’ ήταν μερικές από τις αιτίες των μεταξύ τους προστριβών. Πάνω από όλα, όμως, ήταν η υψηλή φορολογία που επέβαλλε στους αποίκους το Λονδίνο στην οποία ήταν αδύνατον να ανταποκριθούν οι Αμερικανοί άποικοι, με αποκορύφωμα τη φορολογία στο τσάι που οδήγησε και στην έκρηξη της αμερικανικής επανάστασης στις 16 Δεκεμβρίου του 1773 με τον ξεσηκωμό των κατοίκων της Βοστόνης και την καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τσαγιού. 

Το επίκεντρο των επιχειρήσεων αρχικά ήταν η Βοστώνη όπου οι Άγγλοι έστειλαν 4.000 άνδρες για να καταπνίξουν την επανάσταση αλλά η δύναμη αυτή απωθήθηκε με μεγάλες αγγλικές απώλειες. Το Λονδίνο έστειλε και νέες δυνάμεις με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν τρία χρόνια σφοδρών συγκρούσεων γύρω από τη Βοστώνη έως ότου οι βρετανικές δυνάμεις αποχώρησαν ηττημένες τον Μάρτιο του 1776. Στις 4 Ιουλίου του ίδιου έτους, οι επαναστάτες, κήρυξαν σε συνέλευσή τους στη Φιλαδέλφεια την ανεξαρτησία από τη Μεγάλη Βρετανία και εξέδωσαν την περίφημη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.

Ο πόλεμος όμως θα συνεχιζόταν επί πολλά χρόνια και με αρκετές αλλαγές στις τύχες του. Οι Άγγλοι είχαν πλέον εμπλακεί σε μια σύγκρουση με ολοένα και μεγαλύτερο  ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Μάλιστα, στον πόλεμο ενεπλάκη και η Γαλλία που απέστειλε στους αποίκους δυνάμεις και εφόδια προκειμένου να υπονομεύσει την αιώνια αντίπαλό της, την Αγγλία. Ήταν  μια στάση που η γαλλική μοναρχία θα πλήρωνε ακριβά, όχι μόνο λόγω των μεγάλων δαπανών αλλά και επειδή οι γάλλοι στρατιώτες που αργότερα θα επέστρεφαν στη χώρα τους, θα μετέδιδαν τις επαναστατικές ιδέες των αμερικανών επαναστατών, συμβάλλοντας έτσι στη έκρηξη της γαλλικής επανάστασης.

Η πλάστιγγα έγειρε οριστικά υπέρ των Αμερικανών μετά τη νίκη τους στο Γιόρκταουν τον Οκτώβριο του 1781, οπότε δρομολογήθηκαν και οι διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στη συνθήκη ειρήνης η οποία υπεγράφη στις γαλλικές Βερσαλλίες τον Σεπτέμβριο  1783 και αναγνώρισε την ανεξαρτησία των «Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής».

Ένα περιστατικό που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην νικηφόρα έκβαση της αμερικανικής επανάστασης ήταν η διάβαση του Ανατολικού Ποταμού της Νέας Υόρκης από τον Τζωρτζ Ουάσιγκτον και τις δυνάμεις του στα τέλη Αυγούστου του 1776. Είχε προηγηθεί η μάχη του Μπρούκλυν όπου οι βρετανοί κατόρθωσαν, με έναν έξυπνο ελιγμό, να περικυκλώσουν τις αμερικανικές δυνάμεις οι οποίες βρέθηκαν με την πλάτη στον ποταμό. Το γεγονός ότι οι Αμερικανοί θα μπορούσαν να διαφύγουν από τον ποταμό δεν διέφυγε της προσοχής του βρετανού στρατηγού Ουίλλιαμ Χάου. Πίστευε όμως ότι θα έσπευδαν ναυτικές δυνάμεις για να αποκλείσουν και από το σημείο εκείνο τους Αμερικανούς, αλλά και ότι οι Αμερικάνοι τελικά θα παραδίδονταν. Τα πλοία, όμως, δεν έφτασαν ποτέ καθώς ο άνεμος ήταν εξαιρετικά ασθενής και δεν μπόρεσαν να αποπλεύσουν.

Ο Ουάσιγκτον άρχισε τότε τη σταδιακή εκκένωση των δυνάμεών του μέσω του ποταμού υπό την κάλυψη της νύχτας χωρίς να γίνει αντιληπτός από τους Βρετανούς.  Όταν ξημέρωσε, όμως, ένα μεγάλο τμήμα της δύναμης του δεν είχε προλάβει ακόμη να μεταβεί στην απέναντι όχθη. Ο κίνδυνος αιχμαλωσίας ήταν ορατός αλλά τότε παρενέβη ο παράγοντας ομίχλη. Μία πρωινή ομίχλη (ομίχλη ακτινοβολίας[1]) επέτρεψε στους Αμερικανούς να διαβούν με ασφάλεια τον ποταμό μέρα μεσημέρι και κάτω από τη μύτη των Βρετανών. Όταν αργότερα μέσα στην ημέρα διαλύθηκε η ομίχλη, ο στρατηγός Χάου διαπίστωσε έκπληκτος ότι είχε χάσει μέσα από τα χέρια του την  τεράστια ευκαιρία να διαλύσει μια μεγάλη αμερικανική δύναμη και να συλλάβει ακόμη και τον ηγέτη των Αμερικανών Ουάσιγκτον.

Τυπικά, η μάχη του Μπρούκλυν (ή μάχη του Λονγκ Άιλαντ) ήταν μια νίκη για τους βρετανούς αφού λίγο αργότερα κατέλαβαν τη  Νέα Υόρκη. Μερικές όμως νίκες είναι χειρότερες και από ήττες αφού οι αμερικανικές επαναστατικές δυνάμεις διατήρησαν τον όγκο τους και μπόρεσαν να συνεχίσουν τον πόλεμο μέχρι το νικηφόρο τέλος του. Ο ίδιος ο Ουάσιγκτον αργότερα έλεγε ότι η διάβαση του ποταμού ήταν από τις κρισιμότερες στιγμές της στρατιωτικής του προσπάθειας.

Έτσι λοιπόν, η άπνοια και η ομίχλη βοήθησαν την αμερικανική επανάσταση στο πιο κρίσιμο σημείο της με έναν απρόσμενο τρόπο, αποδεικνύοντας ότι στις στρατιωτικές συγκρούσεις ο παράγοντας καιρός είναι συχνά καθοριστικός.

Εικόνα 1 Χάρτης κινήσεων των στρατευμάτων των δύο πλευρών

Διαδικτυακές πηγές

https://weatherology.com/trending/articles/Professor-Paul-Fog-American-Revolution.html
https://www.washingtonpost.com/history/2019/03/20/weird-weather-saved-america-three-times/

[1]  Η ομίχλη ακτινοβολίας δημιουργείται τη νύχτα όταν υπάρχει ανέφελος καιρός (συνήθως επικρατούν αντικυκλωνικές συνθήκες) με πολύ ασθενείς επιφανειακούς ανέμους (όχι όμως άπνοια). Συνήθως, λίγες ώρες μετά την αυγή η ομίχλη διαλύεται, λόγω της προσπίπτουσας ηλιακής ακτινοβολίας που οδηγεί σε άνοδο της θερμοκρασίας και του σημείου δρόσου.  

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *